สั่งคู่มือเตรียมสอบออนไลน์ จัดส่งทั่วประเทศ  
สั่งซื้อ ชีทสรุป ม.ราม AN113 | AN113 : มนุษย์เบื้องต้น สำนักพิมพ์ ชมรมลูกพ่อขุนประยุกต์

AN 113 (มานุษยวิทยาเบื้องต้น)
คำนำผู้เขียน
   หนังสือมานุษยวิทยาเบื้องต้นนี้ เขียนขึ้นมาเพื่อให้ผู้เริ่มเรียนขั้นต้นในระดับอุดมศึกษา และผู้ที่เรียนชั้นปริญญาโทที่ขาดพื้นฐานทางด้านมานุษยวิทยา ได้มีความรู้ความเข้าใจถึงขอบเขตเนื้อหาสาระ ซึ่งมีจุดที่น่าสนใจอยู่ 3 จุดคือ

1. เนื้อหาสาระ ได้แก่ มานุษยวิทยาคืออะไร แบ่งออกเป็นกี่สาขา และแต่ละสาขามีเนื้อหาสาระสำคัญอย่างไร

2. ระเบียบวิธีการศึกษา (Research Methodology)
เนื่องจากมานุษยวิทยาเป็นการศึกษาเกี่ยวกับคน สังคม และวัฒนธรรม ดังนั้นจึงต้องมีวิธีการในการศึกษา

3. การใช้ประโยชน์ของสาขามานุษยวิทยา
นั่นคือ เมื่อเรียนไปแล้วสามารถนำไปใช้ประโยชน์อะไรได้บ้าง
เ ความรู้ในสาขานี้เป็นการศึกษาเกี่ยวกับมนุษย์ ได้แก่ ตัวมนุษย์ในฐานะที่เป็นสิ่งมีชีวิตประเภทหนึ่งและผลผลิตทุกอย่างที่มนุษย์สร้างขึ้น หรือที่เรียกกันว่า สังคมและวัฒนธรรม ส่วนระเบียบวิธีการศึกษาเชิงมานุษยวิทยาก็คือ การมองภาพรวม การสังเกตแบบมีส่วนร่วม และการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ ซึ่งถือว่าเป็นเอกลักษณ์เฉพาะและเป็นจุดแข็งของสาขาวิชานี้

    หนังสือมานุษยวิทยาเบื้องต้นเล่มนี้จะแบ่งออกเป็น 3 ภาค คือ

- ภาคที่หนึ่ง จะกล่าวถึงเรื่องของตัวมนุษย์ โดยจะศึกษาถึงเรื่องการวิวัฒนาการของมนุษย์กับเรื่องความแตกต่างของมนุษย์ในยุคปัจจุบัน เรียกว่า มานุษยวิทยากายภาพ

- ภาคที่สอง จะกล่าวถึงผลผลิตต่างๆ ที่เกิดจากการกระทำของมนุษย์ เรียกว่า มานุษย-วิทยาสังคมและวัฒนธรรม

- ภาคที่สาม จะกล่าวถึงการนำวิชามานุษยวิทยากายภาพ และวิชามานุษยวิทยาสังคมและวัฒนธรรมไปประยุกต์ใช้ เรียกว่า มานุษยวิทยาประยุกต์
บทที่ 1อารัมภบท
    เป็นที่ประจักษ์ชัดแล้วว่าในทุกยุคทุกสมัยมนุษย์ได้ให้ความสนใจอย่างจริงจังที่จะทำความเข้าใจและเรียนรู้เรื่องราวเกี่ยวกับตัวเอง ด้วยการตั้งคำถามว่า มนุษย์เรานี้มาจากไหน หรือเกิดจากอะไร ทำไมคนบางกลุ่มจึงแตกต่างไปจากกลุ่มเราทั้งในด้านสรีระ วิถีชีวิต และขนบธรรมเนียม ซึ่งคำตอบของคำถามเหล่านี้มีปรากฏอยู่ในทุกสังคม โดยค้นพบได้ในนิทาน นิยายชาวบ้าน ชาดก จดหมายเหตุ บันทึกการเดินทาง ฯลฯ
ตัวอย่างที่น่าสนใจที่เล่าถึงการกำเนิดของมนุษย์ ได้แก่ นิยายปรัมปราของชาวเขาเผ่าเย้า ที่เล่าถึงประวัติความเป็นมาของบรรพบุรุษพวกเขาว่า

      แต่เดิมมีเทวดาองค์หนึ่งชื่อ เปี้ยนโกฮูง เป็นผู้สร้างโลกและสวรรค์ (ท้องฟ้า) ซึ่งในการสร้างโลกนี้ก็ได้สร้างภูเขา ทะเล แม่น้ำลำคลอง หนองน้ำ ตลอดจนทำให้เกิดมีข้าวและไร่นาด้วย นอกจากนี้ยังได้สร้างมนุษย์ผู้ชายและผู้หญิง และอนุญาตให้สมสู่เป็นสามีภรรยากันได้…
เ ต่อมาในวันที่แปดเดือนสี่ของปีหนึ่ง ได้เกิดน้ำท่วมโลกเจ็ดวันเจ็ดคืน ผู้คนล้มตายจนเหลือเพียงหญิงชายคู่หนึ่งซึ่งเป็นพี่น้องกัน เทวดาจึงแปลงตนเป็นชายชราและบอกสองพี่น้องให้แต่งงานกันเพื่อสร้างมนุษย์ต่อไป… เมื่อน้องสาวคลอดลูกเป็นฟัก และมีเทวดาองค์หนึ่งเสด็จลงมาผ่าลูกฟักพร้อมกับรับสั่งว่า ให้โยนเมล็ดฟักลงบนพื้นราบข้างล่าง ส่วนเนื้อฟักให้โยนขึ้นไปบนดอย แต่พี่ชายผู้เป็นสามีเกิดจำคำสั่งไขว้เขวไป คือได้โยนเนื้อฟักลงบนพื้นราบข้างล่าง ซึ่งต่อมาได้กลายเป็นผู้คนทำมาหากินในที่ราบ ส่วนเมล็ดฟักได้โยนขึ้นไปบนดอย ซึ่งต่อมาได้กลายเป็นชาวเย้าและชาวเขาเผ่าต่างๆ ที่ทำมาหากินอยู่บนดอย…
นิทานชาวบ้านของชนกลุ่มต่างๆ มากกว่า 65 กลุ่มที่อาศัยอยู่ในบริเวณเขตสุวรรณภูมิเช่นเดียวกับกลุ่มชนเผ่าไทยของเรานี้ก็มีการกล่าวถึงเรื่องราวเกี่ยวกับการกำเนิดมนุษย์ที่น่าสนใจดังเช่นของชาวเขาเผ่าเย้านี้เช่นกัน

      ตำนานซึ่งเขียนเรื่องราวเกี่ยวกับชนแต่ละกลุ่มของไทยเรา ได้แก่ ตำนานสุวรรณโคมคำ ตำนานสิงหนวัติกุมาร และตำนานเมืองเงินยางเชียงแสน ซึ่งเป็นเรื่องราวประวัติศาสตร์ล้านนาโบราณในยุคที่เริ่มก่อตั้งชุมชนเจ้านคร โดยได้กล่าวถึงความสำคัญของลุ่มแม่น้ำกกว่าเป็นแหล่งกำเนิดแห่งแรกของอารยธรรมล้านนา อนึ่งข้อมูลจากตำนานดังกล่าวบ่งบอกว่าความเจริญรุ่งเรืองของอาณาจักรล้านนานี้มีขึ้นตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 13 มาแล้ว

      ดร.อานันท์ กาญจนพันธุ์ นักมานุษยวิทยาแห่งมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ได้ศึกษาเรื่องราวเกี่ยวกับตำนานอย่างละเอียด และกล่าวว่าตำนานได้ให้ภาพความรู้ทางประวัติศาสตร์พื้นเมืองของไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่งตำนานพระยาเจือง ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ ตำนานเมืองเงินยางเชียงแสน และตำนานจามเทวีวงศ์ ซึ่งงานเหล่านี้เขียนขึ้นเป็นภาษาบาลี ยกเว้นตำนานมูลศาสนาที่เขียนขึ้นเป็นภาษาไทยเหนือ (ไทยยวน)

      ตำนานเหล่านี้จะเขียนลงบนใบลานหรือเรียกว่า คัมภีร์ใบลานและสมุดข่อย หรือเรียกว่า คัมภีร์สมุดข่อย ซึ่งเป็นตัวชี้ให้เห็นถึงความเจริญรุ่งเรืองของสังคมต่างๆ ในแถบสุวรรณภูมิ ทำให้คนไทยในปัจจุบันสามารถสืบสาวเรื่องราวอารยธรรมที่เกี่ยวกับสภาพสังคม ศิลปวัฒนธรรม และศาสนาของผู้คนที่อาศัยอยู่ในบริเวณแถบนี้ได้
นอกจากตำนานแล้ว ศิลาจารึกก็เป็นงานเขียนที่บันทึกเหตุการณ์ต่างๆ ไว้บนแผ่นหินทำให้คนไทยและทั่วโลกสามารถรับรู้เรื่องราวในอดีตได้เป็นอย่างดีด้วย เช่น ศิลาจารึกของพ่อขุนรามคำแหง

      งานเขียนเรื่องราวของชนต่างชาติที่ได้รับความสนใจแพร่หลายที่สุดคือ พระราชนิพนธ์ไกลบ้าน ของรัชกาลที่ 5 ซึ่งทรงนิพนธ์ขึ้นเมื่อครั้งเสด็จประพาสยุโรปในระหว่างปี พ.ศ. 2449 - 2450 โดยพระองค์ทรงเขียนเป็นพระราชหัตถเลขาถึงสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าหญิงนิภานภดล (สมเด็จหญิงน้อย) จำนวน 43 ฉบับ ซึ่งถือว่าเป็นการเปิดโฉมหน้าของการศึกษาสาขาวิชามานุษยวิทยาโดยแท้

     การแสวงหาความรู้เกี่ยวกับมนุษย์ของชนชาวตะวันตก
เเ นักประวัติศาสตร์คนสำคัญของกรีกชื่อ ฮีโรโดตัส (Herodotus, 484 - 426 B.C.) ได้บรรยายถึงข้อแตกต่างระหว่างชาวอียิปต์กับชาวกรีกว่า "…ในอียิปต์ ผู้หญิงเป็นผู้ทำการค้าขายในตลาด ในขณะที่ผู้ชาย
ทอผ้าอยู่ที่บ้าน ผู้หญิงใช้หัวไหล่เพื่อแบกสิ่งของ ส่วนผู้ชายใช้ศีรษะ ลูกชายไม่ช่วยพ่อแม่ทำงาน นอกจากลูก
ผู้หญิง…" ซึ่งจากผลงานเหล่านี้เองทำให้นักมานุษยวิทยาสังคมชาวอังกฤษยกย่องว่า ฮีโรโดตัสเป็นนักมานุษย-วิทยาคนแรกของโลก

      ในยุคต่อมานักประวัติศาสตร์ชาวโรมันชื่อ ทาซิตัส (Tacitus, A.D. 55 - 117) ได้เขียนเรื่องราวของคนเถื่อน (ชนเผ่าเยอรมัน) ซึ่งอาศัยอยู่ทางตอนเหนือของยุโรปอย่างละเอียด

      ในคริสต์ศตวรรษที่ 3 เมื่อพวกมองโกลขยายอาณาบริเวณมาทางภาคตะวันตกของทวีปเอเชีย มีชาวยุโรปสองคนชื่อ คาร์ปินีและรูโบรคถูกจับและถูกนำขึ้นศาลของพวกมองโกล โดยชายทั้งสองได้เขียนเล่าถึงขนบธรรมเนียมประเพณีของชนเผ่านี้และนำไปเผยแพร่ในยุโรป

      ในปลายคริสต์ศตวรรษเดียวกัน มาร์โคโปโล ผู้ซึ่งเคยรับราชการในสมัยกุบไล ข่าน เป็นเวลาถึง 17 ปี ก็ได้เขียนเรื่องราวของคนจีนและอารยธรรมอันสูงส่งของคนในซีกโลกตะวันออก ข้อเขียนเหล่านี้เป็นผลให้ชาวยุโรปที่เชื่อว่า ศูนย์กลางของอารยธรรมของโลกอยู่เฉพาะในทวีปยุโรปได้ค่อยๆ ลดความเชื่อนี้ลง
จะเห็นได้ว่า ความรู้เรื่องราวของมนุษย์เป็นหัวข้อที่คนทั่วโลกต่างให้ความสนใจ ซึ่งการแสวงหาความรู้ดังกล่าวมีมาตั้งแต่ครั้งโบราณกาล และดำเนินเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน

  มานุษยวิทยาคืออะไร

     มานุษยวิทยา (Anthropology) เป็นวิชาที่ว่าด้วยการศึกษาเรื่องราวของมนุษย์ในทุกแง่ทุกมุม โดยคำว่า Anthropology นี้ เป็นคำผสมในภาษากรีกสองคำคือ คำว่า Anthropos แปลว่า มนุษย์หรือคน กับคำว่า Logos แปลว่า การศึกษาหรือศาสตร์หรือความรู้ที่ได้รับการจัดให้เป็นระบบ เมื่อนำคำ 2 คำนี้มาผสมกันแล้วจึงมีความหมายว่า "วิชาที่ศึกษาเรื่องมนุษย์ทุกๆ ด้าน"

    เนื้อหาสาระของวิชานี้แบ่งออกเป็น 2 ส่วนใหญ่ๆ คือ

    1. การศึกษาเกี่ยวกับตัวมนุษย์ เนื้อหาสาระของกลุ่มแรกนี้ก็คือ วิชามานุษยวิทยาที่ศึกษาเกี่ยวกับตัวมนุษย์ หมายถึง ศึกษาถึงสรีรวิทยาทางชีวภาพที่ประกอบกันขึ้นเป็นตัวมนุษย์ ดังนั้นจึงมีการแยกองค์ความรู้กลุ่มนี้ออกเป็นสาขาหนึ่งเรียกว่า มานุษยวิทยากายภาพ (Physical Anthropology) หรือมานุษยวิทยาเชิงชีววิทยา (Biological Anthropology)

    2. การศึกษาผลงานที่เกิดขึ้นจากการกระทำของมนุษย์ เนื้อหาสาระของกลุ่มที่สองนี้ก็คือ วิชามานุษยวิทยาที่ศึกษาผลงานอันเกิดจากการกระทำของมนุษย์ หมายถึง การศึกษา "สิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น" ทั้งผลผลิตทางรูปธรรมและผลงานทางนามธรรม ซึ่งเราเรียกสิ่งที่มนุษย์คิดค้นและทำขึ้นนี้ว่า วัฒนธรรม (Culture) และเรียกองค์ความรู้ในสาขานี้ว่า มานุษยวิทยาวัฒนธรรม (Cultural Anthropology)

  เพิ่มเติม

    1. อาณาบริเวณที่เรียกว่า สุวรรณภูมิ หรือผืนแผ่นดินใหญ่ของเอเชียอาคเนย์มีชนเผ่าต่างๆ อาศัยอยู่ราว 65 เผ่า โดยจำแนกออกเป็นเผ่าๆ ตามภาษาตระกูลมอญและเขมร

    2. ตำนาน คือ เรื่องที่แสดงกิจการอันมีมานานแล้วแต่ปางหลัง หรือเรื่องราวนมนานที่เล่าสืบๆ กันมา

    3. สารคดี คือ เรื่องที่เขียนขึ้นจากเค้าความจริง ไม่ใช่จากจินตนาการ

    4. พงศาวดาร คือเรื่องราวของเหตุการณ์เกี่ยวกับประเทศหรือพระมหากษัตริย์ผู้เป็นประมุขของประเทศนั้น

    5. นิทานท้องถิ่น คือ เรื่องที่เล่าจากปากต่อปากของชาวบ้าน

    6. คติชาวบ้าน คือ เรื่องราวของชาวบ้านที่เป็นของเก่าเล่าต่อปากและประพฤติสืบๆ กันมาหลายชั่วอายุคนในรูปคติ ความเชื่อ ประเพณี นิยาย นิทาน เพลง ภาษิต ปริศนา บททาย ศิลปะ สถาปัตยกรรม ตลอดจนการละเล่นของเด็ก

    7. อาณาจักรล้านนา ได้แก่ บริเวณที่ใช้ภาษาคำเมือง (ไทยเหนือ) เป็นสื่อในการพูด และใช้ภาษาไทยยวนเป็นภาษาเขียน ปัจจุบันอยู่ในจังหวัดแม่ฮ่องสอน เชียงใหม่ เชียงราย ลำพูน ลำปาง แพร่ และน่าน

    8. ในยุคต้นของอาณาจักรล้านนา อยู่ในราวปี พ.ศ. 1204 (หรือตรงกับ ค.ศ. 716) ประกอบไปด้วยเมืองโยนกเชียงแสน เมืองฝาง (ไชยปราการ) เมืองหริภุญชัย (ลำพูน) และเมืองเชียงราย (มังราย)

สั่งซื้อ ชีทสรุป ม.ราม AN113 | AN113 : มนุษย์เบื้องต้น สำนักพิมพ์ ชมรมลูกพ่อขุนประยุกต์